Patron

Augustyn Necel (właśc. Netzel) urodził się 22 marca 1902 r. w Chłapowie koło Władysławowa. Tam też chodził do niemieckiej szkoły, a w języku polskim dokształcał się samodzielnie, m.in. przez lekturę Sienkiewicza i prasy. Miał też swego mentora Franciszka Goykę, którego opisał w swej pierwszej powieści. W 1916 r. - podczas I wojny - zaczął pracę na morzu jako rybak. W przedwojennej Polsce odbył służbę wojskową, przez trzy lata był marynarzem dalekomorskim, potem pracował w Stacji Morskiej, późniejszym Morskim Laboratorium Rybackim w Helu, gdzie zamieszkał. Opublikował kilka artykułów fachowych i dwa opowiadania.  W latach 1961-1965 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Oświaty i Kultury PRN, a latach 1965 - 1969 był radnym PRN. Z żoną Agnieszką (1904-1974), z którą ożenił się w 1929 r., wychował czterech synów, którzy zostali rybakami, i trzy córki. W 1933 r. otrzymał Brązowy Krzyż Zasługi. Próbował pisać powieść o życiu na morzu.

W 1939 r. wziął udział w obronie Wybrzeża, a później uczestniczył w pomorskiej konspiracji. W 1946 r. otrzymał Medal Zwycięstwa i Wolności. Po wojnie rybaczył, ale w 1953 r. przekazał kutry synom i zajął się pisaniem. Zamieszkał we Władysławowie, gdzie był też radnym. Dwa opowiadania zamieścił w ‘‘Kalendarzu rybackim 1947’‘, ale został naprawdę ‘‘odkryty’‘ w 1953 r. przez Jana Piepkę, który wspólnie z Lechem Bądkowskim, Franciszkiem Fenikowskim i Izabellą Trojanowską zaopiekował się jego talentem. W 1954 r. przyszły pisarz otrzymał Złoty Krzyż Zasługi. W 1955 r. wydawnictwo ‘‘Czytelnik’‘ opublikowało jego pierwszą powieść rybacką ‘‘Kutry o czerwonych żaglach’‘ (20 tys. nakładu), która stała się dużym wydarzeniem literackim w kraju. W 1956 r. pisarzowi przyznano Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski.

Po tym sukcesie Necel podjął tematykę historyczną i napisał dalsze powieści, których akcja toczy się na Wybrzeżu. Były to ‘‘Saga o szwedzkiej checzy’‘ (1957), ‘‘Maszopi’‘ (1958) oraz dwuczęściowa epopeja ‘‘Krwawy sztorm’‘ (1960) i ‘‘Złote klucze’‘ (1962), która stała się najpopularniejszą pozycją w dorobku pisarza i miała dwa wznowienia w latach 60. (1964 i 1969). Równolegle Necel ogłosił powieść ‘‘Okrętnicy spod Nordowej Gwiazdy’‘ (1959) i szkic historyczny ‘‘Z przeszłości Ziemi Puckiej’‘ (1960). W 1959 r. został członkiem Związku Literatów Polskich i otrzymał Nagrodę Ministra Żeglugi, a w 1962 r. Nagrodę Marynistyczną Trójmiasta im. Mariusza Zaruskiego za popularyzację tematyki morskiej. Rok później otrzymał Odznakę Tysiąclecia Państwa Polskiego, a w 1967 r. kaszubski Medal Stolema. W 1971 r. papież Paweł VI przyznał pisarzowi Komandorię I kl. Orderu Św. Grzegorza Wielkiego za podjęcie tematyki wiary i męczeństwa w książce ‘‘Nie rzucim ziemi’‘ (1969), czyli zbiorze sylwetek historycznych bohaterów Ziemi Gdańskiej.

Oprócz tego tomu Augustyn Necel napisał w tamtych latach szereg pozycji o urozmaiconej tematyce i formie, wykraczających niekiedy poza temat historyczny. Były to kolejno: zbiór opowieści wojennych o wspólnym temacie ‘‘Łosoś wszechwładny’‘ (1963), powieść z życia rybaków ‘‘W pogoni za ławicami’‘ (1966), powieść o kaszubskich emigrantach do Ameryki ‘‘Z deszczu pod rynnę’‘ (1971), powieść wojenna ‘‘Wolność i niewola’‘ (1971), opowieść historyczna ‘‘Haftowana bandera’‘ (1972), saga rodziny Kreftów ‘‘Rewianie’‘ (1974), zbiór bajek i legend kaszubskich z XIX w. ‘‘Demony, purtki i stolemy’‘ (1975) oraz urozmaicone gawędy ‘‘W niewoli białych purtków’‘, poprzedzone wspomnieniami, które ukazały się pośmiertnie w 1977 roku. Po śmierci żony pisarz ciężko chorował i zmarł na raka we Władysławowie 29 października 1976 r. i tam też został pochowany. Nie zdążył zrealizować wszystkich swoich planów, wśród których znajdowała się kontynuacja tomu ‘‘Nie rzucim ziemi’‘.

Więcej:

https://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=104

https://pisarzeibadacze.ibl.edu.pl/haslo/3269/necel-augustyn

https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/necel-augustyn/